Ceny transferowe

Jednostki powiązane i nie powiązane w kontekście cen transferowych

Obowiązki sprawozdawcze w kontekście cen transferowych miały od 2022 roku nie tylko jednostki powiązane, ale i niepowiązane. Wynikało to z wprowadzonego w 2021 roku artykułu 11o ust. 1b ustawy o Podatku dochodowym od osób prawnych z dnia 15 lutego 1992 r. zwanej ustawą o CIT, który rozszerzył zakres obowiązków sprawozdawczych TP dla transakcji z podmiotami z tzw. rajów podatkowych. Tym samym przepis ten objął obowiązkiem przygotowania dokumentacji również tzw. pośrednie transakcje rajowe, a podmioty realizujące transakcje musiały weryfikować czy beneficjent rzeczywisty jest rezydentem raju podatkowego. Obecnie przepis ten już nie obowiązuje, gdyż w październiku 2022 roku, został uchylony z mocą wsteczną, od stycznia 2021 roku.

Jednostki powiązane — co to takiego?

Na początku warto wyjaśnić, czym są jednostki powiązane. Art. 11a ustawy o CIT wyróżnia kilka rodzajów podmiotów powiązanych:

  • jeden podmiot wywierający znaczący wpływ na przynajmniej jeden inny podmiot,
  • co najmniej dwa podmioty, na które znaczący wpływ wywiera ten sam albo inny podmiot lub małżonek, krewny lub powinowaty do drugiego stopnia osoby fizycznej wywierającej znaczący wpływ na co najmniej jeden podmiot,
  • spółka niemająca osobowości prawnej i jej wspólnicy,
  • podatnik i jego zagraniczny zakład, a w przypadku podatkowej grupy kapitałowej – spółka kapitałowa wchodzącą w jej skład i jej zagraniczny zakład,
  • podmioty z kapitałem zagranicznym, współpracujące z tzw. rajami podatkowymi oraz polskie, które mają transakcje z podmiotami powiązanymi i działają na terenach specjalnych stref ekonomicznych (SSE) w Polsce.

Istotnym elementem jest wywieranie znaczącego wpływu jako jednego z warunków wystąpienia powiązania. Może ono dotyczyć obszarów: kapitałowego, rzeczywistych możliwości osób fizycznych do wpływania na decyzje gospodarcze przedsiębiorstwa albo koneksji rodzinnych.

Chcesz dowiedzieć się więcej na temat cen transferowych?

Podmioty powiązane wg CIT a znaczący wpływ

Jak jeszcze można stwierdzić istnienie znaczącego wpływu jednego podmiotu na drugi, który zgodnie z ustawą o CIT świadczy o tym, że mogą one przeprowadzać transakcje powiązane? Wyjaśnia art. 11a ust. 2 ustawy, który głosi, że rozumie się przez niego:


  • posiadanie bezpośrednio lub pośrednio co najmniej 25%: udziałów w kapitale, lub praw głosu w organach kontrolnych, stanowiących lub zarządzających, lub udziałów, lub praw do udziału w zyskach, stratach lub majątku, lub ich ekspektatywy, w tym jednostek uczestnictwa i certyfikatów inwestycyjnych;
  • faktyczną zdolność osoby fizycznej do wpływania na podejmowanie kluczowych decyzji gospodarczych przez osobę prawną lub jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej;
  • pozostawanie w związku małżeńskim albo występowanie pokrewieństwa lub powinowactwa do drugiego stopnia.

Taka sytuacja zwykle wymaga sporządzenia dokumentacji cen transferowych, która potwierdzi, że w transakcjach między tymi podmiotami zachowano cenę rynkową. Powiązania między jednostkami mają kluczowe znaczenie dla jej ustalenia.

Obowiązki podmiotów powiązanych w kontekście cen transferowych

Jednostki powiązane są zobowiązane do sporządzenia stosownej dokumentacji cen transferowych. W Polsce regulują to ustawa o PIT (dla osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą) oraz ustawa o CIT — dla osób prawnych. Od 01.01.2022 r. muszą one sporządzić w formie elektronicznej tzw. lokalną dokumentację cen transferowych w terminie do końca 10. miesiąca po zakończeniu roku podatkowego. Jej celem jest wykazanie, że ceny transferowe zostały ustalone na zasadach, jakie obowiązywałyby dla podmiotów niepowiązanych.
Zgodnie z art. 11k pkt 2 ustawy o CIT lokalna dokumentacja cen transferowych sporządzana jest dla” „transakcji kontrolowanej o charakterze jednorodnym, której wartość przekracza w roku podatkowym następujące progi dokumentacyjne:

  • 10 000 000 zł – w przypadku transakcji towarowej;
  • 10 000 000 zł – w przypadku transakcji finansowej;
  • 2 000 000 zł – w przypadku transakcji usługowej;
  • 2 000 000 zł – w przypadku innej transakcji niż określona w pkt 1-3.
Punkt 2a tego artykułu określa też progi dokumentacyjne w przypadku transakcji kontrolowanych z podmiotem mającym miejsce zamieszkania, siedzibę lub zarząd na terytorium, lub w kraju stosującym szkodliwą konkurencję podatkową, lub zagranicznym zakładem położonym na terytorium, lub w kraju stosującym szkodliwą konkurencję podatkową”, na:

  • 2 500 000 zł – w przypadku transakcji finansowej;
  • 500 000 zł – w przypadku transakcji innej niż transakcja finansowa.
Ponadto przepisy art. 11p pkt 1 ustawy o CIT wymagają, sporządzenia grupowej dokumentacji cen transferowych (master file) przez podmioty powiązane objęte konsolidacją i należące do grup kapitałowych, o ile sporządzają skonsolidowane sprawozdanie finansowe, a ich skonsolidowane przychody przekroczyły w ubiegłym roku obrotowym równowartość 200 mln PLN.

Jednostki niepowiązane w kontekście cen transferowych

Od 2022 roku również przedsiębiorcy stanowiący jednostki niepowiązane musieli stosować się do przepisów art. 11o ust. 1b ustawy o CIT. Zgodnie z nim dokonywali analizy, które zdarzenia gospodarcze stanowiły transakcję kontrolowaną o charakterze jednorodnym. W tym celu podsumowywali wszystkie pojedyncze zdarzenia jednego rodzaju, np. usługi logistyczne, na przestrzeni roku. Samo pojęcie transakcji było tu bardzo szerokie i obejmowało również bardziej nieoczywiste przypadki, w tym wypłaty wynagrodzeń z kontraktów menadżerskich czy zaliczek.

Nałożenie tych obowiązków dokumentowania pośrednich transakcji rajowych na podmioty niepowiązane, było powszechnie krytykowane przez ekspertów i praktyków biznesowych. Podkreślali oni niejasność wytycznych i nieproporcjonalność koniecznych obciążeń administracyjnych do korzyści, które dzięki nim miałyby odnieść organy publiczne.

Przepis ten został uchylony z mocą wsteczną od stycznia 2021 roku, przez Ustawę z dnia 7 października 2022 o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, która została podpisana przez prezydenta 21 października br. Dzięki temu podatnicy nie mają już obowiązku weryfikowania, kto z ich kontrahentów jest rzeczywistym beneficjentem w ramach realizowanych z nimi transakcji (zarówno między podmiotami powiązanymi, jak i niepowiązanymi).

Podsumowanie

Podmioty powiązane i ceny transferowe to jedno z najbardziej skomplikowanych zagadnień w prawie podatkowym. Prawidłowe wykonanie wszystkich obowiązków wynikających z ustalenia i dokumentacji cen transferowych wymaga specjalistycznej wiedzy i doświadczenia. Przedsiębiorcy, którzy chcą mieć gwarancję prawidłowości rozliczenia, powinni powierzyć to zadanie specjaliście ds. cen transferowych.



Spółka BEMITE świadczy kompleksową obsługę podmiotów powiązanych, obejmującą m.in.: sporządzenie lokalnej dokumentacji cen transferowych czy przygotowanie polityki cen transferowych. Warto skorzystać z usług tych doświadczonych prawników i doradców biznesowych!

Formularz kontaktowy

    Imię i nazwisko (wymagane)

    Adres email (wymagane)

    Telefon

    Temat

    Treść wiadomości

    BEMITE Sp. z o.o.

    ul. Małkowskiego 30/1
    70-304 SZCZECIN
    Na życzenie klienta oferujemy

    Całkowicie zdalną obsługę

    DOKUMENTACJA CEN TRANSFEROWYCH

    Terminowo i rzetelnie opracowana dokumentacja cen transferowych. Dzięki prawidłowo przygotowanej dokumentacji ograniczone jest ryzyko podatkowe przedsiębiorstwa i osób nim zarządzających.

    ANALIZA PORÓWNYWALNOŚCI

    Obowiązkowy element dokumentacji cen transferowych dla transakcji usługowych, towarowych i finansowych.

    POLITYKA CEN TRANSFEROWYCH

    Właściwie opracowana polityka CT pozwala na ograniczenie ryzyka podatkowego oraz optymalizację podatkową w obszarze transakcji wewnątrzgrupowych.

    AUDYT TP

    Analiza ryzyka, konieczności sporządzenia dokumentacji cen transferowych albo poprzednio przygotowanych dokumentacji pozwala potwierdzić bezpieczeństwo przedsiębiorstwa.

    KONTROLA I WSPARCIE

    Specjalista dostępny na każdym kroku postępowania indywidualnie opiekuje się przedsiębiorstwem i nadzoruje postępowania i inne procesy w obszarze TP.

    Autor

    Certyfikowany specjalista do spraw cen transferowych, prawnik i konsultant biznesowy z wieloletnim doświadczeniem. Absolwent i stypendysta Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Szczecińskiego. W 2022 roku uzyskał stopień doktora nauk społecznych na Wydziale Ekonomii, Finansów i Zarządzania Uniwersytetu Szczecińskiego w dziedzinie ekonomia i finanse. Aktywny uczestnik licznych konferencji finansowych, ekonomicznych i podatkowych. 

    back to top Subskrybuj blog